Wat erin staat
De routekaart begint met een tussenstand. Het aandeel Russisch gas in de EU-invoer daalde van 45 % in 2021 naar 19 % in 2024, maar in 2024 nam de invoer weer toe: LNG van 18 naar 20 miljard m³, pijpleidinggas van 25 naar 32 miljard m³. In totaal ging het om 52 miljard m³. Na het einde van de doorvoer via Oekraïne verwachtte de Commissie voor 2025 nog ongeveer 13 % van de invoer. Ongeveer twee derde liep via langetermijncontracten, een derde via de spotmarkt.
Voor gas noemt de routekaart vier acties. Ten eerste meer zicht: bedrijven moeten informatie over Russische gascontracten aan overheden en de Commissie geven, en douane en energieautoriteiten moeten gegevens delen. Ten tweede nationale plannen per lidstaat met hoeveelheden, mijlpalen en alternatieven. Ten derde een verbod in twee stappen: nieuwe contracten en bestaande spotcontracten uiterlijk eind 2025, bestaande langetermijncontracten uiterlijk eind 2027. Ten vierde gezamenlijke inkoop via AggregateEU en betere benutting van infrastructuur.
De Commissie onderbouwt waarom dat kan zonder grote prijs- of leveringsgevolgen. De gasvraag zou tot 2027 met 40 tot 50 miljard m³ dalen door besparing en hernieuwbare energie. Het IEA verwachtte tot eind 2026 85 tot 90 miljard m³ nieuwe LNG-capaciteit, vooral uit de VS, Canada, Qatar en Afrika, en tot 2030 ongeveer 250 miljard m³. Tussen 2022 en 2024 kwamen er in de EU twaalf nieuwe LNG-terminals en zes uitbreidingen bij, samen 70 miljard m³ invoercapaciteit, tot een totaal van ongeveer 250 miljard m³ per jaar.
De routekaart gaat ook over olie en kernenergie. Russische ruwe olie daalde van 27 % van de invoer begin 2022 naar 3 %. In de nucleaire sector is de afhankelijkheid hardnekkiger: in 2024 leverde Rusland ongeveer 23 % van de diensten voor uraniumomzetting en bijna 24 % van de verrijking voor de EU.
Kernpunten
- 01In 2024 voerde de EU nog 52 miljard m³ Russisch gas in: 32 miljard m³ via pijpleidingen en 20 miljard m³ als LNG.
- 02Aandeel Russisch gas in de invoer: 45 % (2021), 19 % (2024), verwacht 13 % (2025).
- 03Aangekondigd verbod in twee stappen: nieuwe en spotcontracten uiterlijk eind 2025, langetermijncontracten uiterlijk eind 2027.
- 04Lidstaten moeten nationale plannen maken voor de uitfasering.
- 05De Commissie rekende op ruime LNG-groei: 85 tot 90 miljard m³ nieuwe capaciteit tot eind 2026.
- 06EU-invoercapaciteit voor LNG ongeveer 250 miljard m³ per jaar, na twaalf nieuwe terminals en zes uitbreidingen tussen 2022 en 2024.
Letterlijk
“Een dergelijk verbod moet uiterlijk eind 2027 in werking treden.”
“Ongeveer twee derde van de invoer van Russisch lng en pijpleidinggas is gebaseerd op bestaande langetermijncontracten met de EU als bestemming.”
Wat dit betekent voor de gasvoorraad
Gelezen naast de cijfers van oktober 2026
- De rekensom van de routekaart leunt op een ruimere LNG-markt in 2026. Die kwam er niet: door de oorlog in het Midden-Oosten en de schade aan Qatarese installaties raamt het IEA het verlies aan LNG-aanbod tussen 2026 en 2030 op 140 miljard m³. Juist in het jaar dat Russisch LNG op kortlopende contracten wegvalt (vanaf 25 april 2026), is LNG schaars en duur.
- De Nederlandse opslagen vullen zich via de Europese markt, met de TTF als prijsbasis. Wat Europa aan Russisch LNG mist, moet elders vandaan komen en concurreert met Azië om dezelfde ladingen. Volgens ACER kwam in de winter 2025/2026 nog 15 % van het Europese LNG uit Rusland, en meer dan 60 % uit de VS.
- De aangekondigde maatregelen staan nu in Verordening (EU) 2026/261 van 26 januari 2026, met iets andere data dan de routekaart noemde.