Video via YouTube. Pas als je op afspelen klikt, wordt er iets van YouTube geladen.
Waar het over gaat
De EU importeerde in 2021 155 miljard kubieke meter gas uit Rusland, 34 procent van al het ingevoerde gas. Voor Nederland ging het om zo'n 15 procent van het verbruik, voor landen in Noord-, Oost- en Centraal-Europa om veel meer. De EU wilde de Russische import voor eind 2022 met twee derde terugbrengen en op korte termijn 50 miljard kubieke meter extra LNG invoeren. Energie-onderzoeker Jacopo Pepe: in grote hoeveelheden kan dat alleen uit Qatar of de VS komen. Qatar heeft de voorkeur omdat het dichterbij ligt en het gas niet met fracking wordt gewonnen.
De reportage volgt de Duitse minister Robert Habeck in Doha, die in een promofilm van zijn ministerie de verbeterde arbeidswetten prijst. Ruud Bosgraaf van Amnesty International spreekt dat tegen: op papier is er iets veranderd, in de praktijk weinig. Arbeiders kunnen moeilijk van werkgever wisselen, werken lang in de hitte en krijgen het minimumloon vaak niet uitbetaald.
“Er is het een en ander verbeterd op papier, in wetgeving. Maar ja, papier is geduldig.”
Dan Nederland. Duitsland had in 2022 nog geen eigen LNG-terminals en Gasunie hielp bij de bouw van een terminal in Brunsbüttel bij Hamburg. In de Eemshaven, op dat moment een lege kade, zouden twee schepen komen te liggen die LNG weer omzetten in aardgas, met elke drie dagen een nieuwe aanvoerboot. Vermeulen zegt dat die capaciteit uiteindelijk ook voor Duitsland is, omdat Europa één gasmarkt is. Gasunie ging op verzoek van Duitsland mee naar Qatar, omdat Gate terminal in Rotterdam al ruim tien jaar veel Qatarese schepen ontvangt.
Is Qatar een redder? QatarEnergy is volledig in handen van de staat, de topman is de minister van Energie, en het bedrijf levert volgens Pepe 60 tot 70 procent van de staatsinkomsten. Qatar onderhoudt banden met de Taliban en Iran en mengt zich in conflicten in Syrië en Libië. QatarEnergy eist contracten van 10 tot 15 jaar, terwijl Europa juist wil verduurzamen. Vermeulen: aan de andere kant moet 10 miljard euro worden geïnvesteerd, en dat verdien je niet in drie maanden terug.
Nieuwsuur trekt de lijn naar Bergermeer, waar Gazprom 40 procent van de opslag huurde en die de winter ervoor grotendeels leeg liet. QatarEnergy heeft een vergelijkbare positie aan het opbouwen: bijna 70 procent van de South Hook-terminal in Wales, opslagrechten in Engeland, Frankrijk en België en een belang in een Italiaanse terminal.
Kernpunten
- 01In 2021 kwam 34 procent van het in de EU ingevoerde gas uit Rusland (155 miljard m³); in Nederland was dat zo'n 15 procent van het verbruik.
- 02De EU wilde in 2022 op korte termijn 50 miljard m³ extra LNG invoeren; Qatar en de VS waren de enige grote leveranciers.
- 03Gasunie bouwde in 2022 aan LNG-terminals in de Eemshaven en, voor Duitsland, in Brunsbüttel.
- 04QatarEnergy is volledig staatsbedrijf en vroeg contracten van 10 tot 15 jaar.
- 05QatarEnergy bezit bijna 70 procent van de South Hook-terminal in Wales en heeft opslagrechten in meerdere Europese landen.
Hoofdstukken
Klik op een tijdstip om de opname daar te laten beginnen.
Uit de opname
“Als je de grens zou tekenen rondom Nederland, dan hebben wij dit niet nodig. Maar als we het niet doen, is er te weinig gas in Europa, gaan de prijzen omhoog”
“It would make no sense to substitute Russia with another monopolist, which basically covers more than half of our gas supplies.”
Vertaald: “Het zou geen zin hebben om Rusland te vervangen door een andere monopolist die meer dan de helft van onze gasvoorziening levert.”
Wat er sindsdien veranderde
Stand van zaken, oktober 2026
- De drijvende EemsEnergyTerminal werd in zes maanden gebouwd en is sinds september 2022 in bedrijf, met een capaciteit van 8 miljard m³ per jaar. Gate terminal op de Maasvlakte kan sinds 1 oktober 2026 met een vierde tank 20 miljard m³ per jaar verwerken (Gasunie).
- Het lange contract kwam er: in november 2022 tekenden QatarEnergy en ConocoPhillips voor tot 2 miljoen ton LNG per jaar naar de terminal in Brunsbüttel, voor minstens 15 jaar vanaf 2026.
- Het risico van Qatar kreeg in 2026 een andere vorm dan Nieuwsuur voorzag. Na Iraanse aanvallen op Ras Laffan begin maart 2026 legde QatarEnergy de productie stil, en door de verstoring in de Straat van Hormuz viel zo'n 20 procent van het wereldwijde LNG-aanbod weg (EIA).
- De EU verbiedt Russisch LNG stapsgewijs: kortlopende contracten sinds 25 april 2026, alles vanaf 1 januari 2027 (verordening 2026/261). Het Nederlandse vuldoel is op 11 september 2026 verlaagd naar 64 procent; op 3 oktober 2026 waren de opslagen 60,0 procent vol.
