Experimenteel · niet voor besluitvorming

Modellen in ontwikkeling

Deze pagina toont analyses die we wél berekenen maar (nog) niet op de publieke homepage tonen. Reden: de methodologie heeft beperkingen die we nog aan het aanscherpen zijn, en we willen geen valse geruststelling of valse alarmering wekken voordat we daar zeker over zijn. Voor besluitvorming op deze cijfers is het te vroeg.

Wat hier verschijnt vs. de hoofdpagina:

HDD-winter-scenario's schatten verbruik uit historische weerpatronen en projecteren dat op huidige aanvoer. Beperking: de aanvoer-aanname is een 30-daagse momentopname die we seizoens-corrigeren met historie. In een echte aanvoer-disruptie zit dat niet correct ingerekend.
Aanvoer-stress-tests schalen LNG + pijpleidings-bijdrage uniform met −10/−25/−50%. Beperking: geen onderscheid tussen Noors, Duits, of LNG-uitval — onze data laat dat niet toe (zie roadmap issue #22).
Beide gebruiken een regressie verbruik ~ HDD die op recente jaren is gefit. Op extreme koudedagen extrapoleert die buiten haar veilige range.

Voor het hoofdverhaal "halen we het vulpad?" en de kansberekening: zie de hoofdpagina.

Drie winters: koud, normaal, mild

Hetzelfde model dat op de homepage onder "Wat is de kans?" staat, maar dan met expliciete winter-pad- scenario's op basis van werkelijk koudste/medianste/ mildste historische seasons sinds 1990.

Drie winters

Wat als de winter koud / normaal / mild wordt?

Verbruik volgt voor ~80% de buitentemperatuur. We schatten dagelijks verbruik uit Heating Degree Days (β ≈ 52 GWh/HDD, R² 0.80) en projecteren drie winter-paden op basis van werkelijke historische jaren — koudste, mediane en mildste sinds 1990.

Aanvoer is seizoens-gemiddeld. We gebruiken niet één constant getal maar een curve uit 15 jaar AGSI + KNMI: in januari historisch ~630 GWh/dag, in juni ~1536 GWh/dag. De curve is geschaald op het huidige 30-daagse aanvoer-niveau zodat moderne LNG-capaciteit erin zit, maar het seizoenspatroon (winter lager) komt uit de historie. Lees het scenario daarom als "bij vergelijkbaar weer als koudste historische jaar en huidige aanvoer-amplitude".

Koude winter

als 2012/13

niet leeg

tank houdt het bij dit aanvoertempo

Verbruik (gem.): 806 GWh/dag

Aanvoer winter: 854 GWh/dag

Saldo winter: +47 GWh/dag uit opslag

HDD-gem: 7.4

Normale winter

als 2015/16

niet leeg

tank houdt het bij dit aanvoertempo

Verbruik (gem.): 736 GWh/dag

Aanvoer winter: 854 GWh/dag

Saldo winter: +117 GWh/dag uit opslag

HDD-gem: 6.1

Milde winter

als 2023/24

niet leeg

tank houdt het bij dit aanvoertempo

Verbruik (gem.): 707 GWh/dag

Aanvoer winter: 854 GWh/dag

Saldo winter: +146 GWh/dag uit opslag

HDD-gem: 5.5

Voorraadtraject per winter-scenario

Koude winterNormale winter (gestreept)Milde winter

Hoe is dit berekend?

Verbruiksmodel. We fit een lineaire regressie verbruik_GWh ≈ α + β · HDD₁₈ op recente NED-data gecombineerd met KNMI-dagtemperatuur (station De Bilt). De coëfficiënt β is de extra GWh die NL per dag verbruikt voor elke graad onder 18°C.

Scenario-keuze. Uit alle beschikbare heating-seasons (oktober tot april) pakken we de koudste, mediane en mildste op basis van totale HDD. Het scenario volgt het werkelijke temperatuurpatroon van dat jaar — niet een willekeurige opeenstapeling van koude dagen.

Aanvoer-aanname. Huidige 30-daags-gemiddelde LNG + pijpleiding-import wordt constant doorgetrokken. In de praktijk daalt LNG-import buiten winter en is pijpleiding-volume seizoens-gebonden. Onze aanname overschat wintervoor dat opzicht — we werken aan een seizoens-gecorrigeerde variant (issue #18).

Wat dit niet vangt: Noorse uitval, beleidsingreep, abrupte gedragsverandering, industriële vraag-uitval bij hoge TTF. Voor stress-tests zie de Noorse scenario-pagina (in ontwikkeling).

Bron: KNMI Daggegevens (De Bilt) · NED.nl verbruik · GIE AGSI+ opslag · GIE ALSI+ LNG.

Aanvoer-stress-tests

Wat gebeurt er bij de koudste historische winter als de gecombineerde aanvoer (LNG + pijpleidings-bijdrage) met 10%, 25% of 50% daalt? Bedoeld als denkoefening over aanvoer-zekerheid, niet als prognose.

Aanvoer-stress

Wat als de aanvoer hapert?

We rekenen vier scenario's op dezelfde koude winter (als 2012/13): baseline (huidige aanvoer-amplitude) en stress-varianten waarin de gecombineerde aanvoer (LNG + pijpleidings-bijdrage) percentueel daalt. Politieke achtergrond: historisch ~70-80% van de NL pijpleidings-bijdrage komt uit Noorwegen. Een -25% scenario komt neer op een zware Noorse uitval of een gelijktijdige LNG-dip.

Scenario	Empty-datum	Laagste vulgraad	Op datum	Winter-tekort
Baseline Huidige aanvoer-niveau	blijft gevuld	42.9 TWh (30%)	31 maart 2027	+overschot
-10% aanvoer Lichte disruption (LNG-cargo verschuiving, korte storing)	blijft gevuld	28.9 TWh (20%)	4 april 2027	−38 GWh/dag
-25% aanvoer Zware uitval — vergelijkbaar met Nord Stream-tijdperk	blijft gevuld	4.0 TWh (3%)	7 april 2028	−166 GWh/dag
-50% aanvoer Extreem scenario — meerdere bronnen tegelijk geraakt	25 februari 2027	0.0 TWh (0%)	25 februari 2027	−720 GWh/dag

Voorraadtraject per stress-scenario

Baseline-10% aanvoer-25% aanvoer-50% aanvoer

Hoe is dit berekend?

We gebruiken hetzelfde HDD-conditional model als bij het Drie winters-blok, vastgepind op de koudste winter in onze KNMI-historie (1990-heden). Per scenario schalen we de seizoens-aanvoer-curve met een vaste factor: -10%, -25%, -50%.

Belangrijke beperking:dit is een uniforme schaal over LNG en pijpleidings-bijdrage samen. Onze data laat geen onderscheid toe tussen Noorse versus Duitse versus LNG-uitval (dat zou ENTSOG per-land flow-data vereisen, zie roadmap-issue #22). Lees -25% dus als "er valt zoveel niet-opslag-aanvoer weg, ongeacht oorzaak".

Wat niet meegenomen is: markt-respons. In een echte uitval zal LNG omhooggaan (prijs-spike trekt cargoes aan) en industrieel verbruik dalen (productie-curtailment). Onze scenarios negeren beide; het is een fysieke-stress-rekening, niet een marktvoorspelling.

Ook in ontwikkeling: LNG Radar. Welke LNG-tankers zijn onderweg naar Nederland, waar zijn ze nu en wat betekent dat voor de aanvoer de komende twee weken? Live kaart op basis van AIS, de aankomstlijst van het Havenbedrijf Rotterdam en GIE ALSI+. Bekijk het prototype.

Waarom is dit niet op de hoofdpagina?

We willen dat lezers van Gaspeil cijfers tegenkomen die ze kunnen vertrouwen voor wat ze beweren. Een dashboard dat optimistische geruststelling biedt op basis van versimpelde aannames is een dashboard dat de Nederlandse samenleving juist niet helpt. Dus we splitten:

Hoofdpagina:cijfers die direct uit AGSI/NED/ALSI komen, plus een kansberekening met expliciete "dit is gebaseerd op historische patronen" disclaimer.
Deze pagina: interpretatieve modellen waar we nog twijfel hebben over de aannames. Voor onderzoekers, journalisten, en wie de methodologie zelf wil beoordelen.

Methodologie van elk model staat als "Hoe is dit berekend?" uitklap in de betreffende cards. De ruwe code staat op GitHub.