Video via YouTube. Pas als je op afspelen klikt, wordt er iets van YouTube geladen.
Waar het over gaat
De reportage begint bij de ontdekking van het Groningenveld in 1959, volgens de NOS het grootste aardgasveld van de EU. Nederland legde daarna in korte tijd duizenden kilometers gasleiding aan, huishoudens stapten over op gasfornuizen en verwarming, en het buitenland werd klant. In een archieffragment klinkt dat zo'n 5 miljoen Duitse huishoudens aan het Nederlandse gasnet hingen.
De NOS zet de opbrengst op 428 miljard euro, waarvan de overheid 363 miljard overhield. Dat geld ging onder meer naar de verzorgingsstaat, de Oosterscheldekering en de wegen. Een ander deel ging naar Shell en ExxonMobil, de eigenaren van het gas in de Groningse bodem.
Daartegenover staan de aardbevingen. De eerste door gaswinning veroorzaakte beving was in 1986, de zwaarste in 2012 bij Huizinge. Huizen verzakken en scheuren, en duizenden mensen moesten tijdelijk hun huis uit. In Ten Post, met zo'n 800 inwoners, worden tientallen huizen gesloopt en opnieuw gebouwd. Harry hoorde in 2016 dat zijn huis weg moest; zeven jaar later is zijn nieuwe huis bijna af. Zijn overbuurvrouw Ingrid woont al ruim drie jaar in een wisselwoning met lekkages en een kamer waar het in de zomer volgens haar 58 graden werd.
In 2018 besloot het kabinet de gaswinning in Groningen in een aantal jaren naar nul terug te brengen. De problemen waren daarmee niet weg: de versterkingsoperatie kwam traag op gang en een beving bij Zeerijp zette de zaak opnieuw op scherp. Bewoners vertellen over stress en wantrouwen, en over hulp die ze moesten zoeken om het vol te houden.
De laatste minuten gaan over de parlementaire enquête, waarvoor sinds de zomer van 2022 iedereen werd verhoord die met de gaswinning te maken had, van Shell en de NAM tot oud-bewindslieden. Het jaar 2013 staat centraal: toen werd een record van 54 miljard kuub gewonnen, terwijl er aan het begin van dat jaar al gewaarschuwd was dat de bevingen gevaarlijk werden. Uit een berekening die tijdens de enquête boven tafel kwam bleek dat 27 miljard kuub, de helft, genoeg was geweest voor alle huizen en bedrijven in Nederland.
Kernpunten
- 01Het Groningenveld werd in 1959 ontdekt en is volgens de NOS het grootste aardgasveld van de EU.
- 02Volgens de reportage leverde het gas 428 miljard euro op, waarvan 363 miljard voor de staat; Shell en ExxonMobil kregen via de NAM een ander deel.
- 03De eerste beving door gaswinning was in 1986, de zwaarste in 2012 bij Huizinge.
- 04In 2013 werd een record van 54 miljard kuub gewonnen; een berekening uit de enquête liet zien dat 27 miljard kuub genoeg was geweest voor alle Nederlandse huizen en bedrijven.
- 05In 2018 besloot het kabinet de winning in Groningen af te bouwen naar nul.
- 06In Ten Post worden tientallen huizen gesloopt en herbouwd; bewoners wonen in de tussentijd jaren in wisselwoningen.
Hoofdstukken
Klik op een tijdstip om de opname daar te laten beginnen.
Wat er sindsdien veranderde
Stand van zaken, oktober 2026
- Op 24 februari 2023 presenteerde de enquêtecommissie haar rapport 'Groningers boven gas'. Eind april 2023 antwoordde het kabinet met het pakket Nij Begun: 22 miljard euro over dertig jaar voor Groningen en Noord-Drenthe (parlement.com).
- Op 16 april 2024 stemde de Eerste Kamer in met de wet die gaswinning uit het Groningenveld verbiedt vanaf 1 oktober 2024 (eerstekamer.nl). Het veld is sindsdien definitief dicht en de putten worden afgesloten.
- Zonder Groningen leunt de Nederlandse winter op de opslagen, kleine velden en import. Het vuldoel voor 1 november 2026 is op 11 september 2026 verlaagd van 74 % naar 64 % (rijksoverheid.nl); op 3 oktober 2026 waren de opslagen 60,0 % vol, 86,4 van 144,0 TWh (AGSI+).
